Tiểu sử tóm tắt Tổng Bí thư Hà Huy Tập (1906–1941)
Hà Huy Tập sinh ngày 24 tháng 4 năm 1906 tại làng Kim Nặc, tổng Thổ Ngọa, quê nay thuộc xã Cẩm Hưng, tỉnh Hà Tĩnh. Từ những lớp học ở Nha Trang, Vinh và Gia Định, ông bước vào hoạt động cách mạng, tham gia chuẩn bị Đại hội lần thứ nhất của Đảng và giữ cương vị Tổng Bí thư từ tháng 7 năm 1936 đến tháng 3 năm 1938.
Những năm đi học và đứng lớp
Ông là người con thứ ba trong gia đình có năm anh chị em. Cha ông, cụ Hà Huy Tương, dạy học và bốc thuốc tại quê nhà. Mẹ ông, bà Nguyễn Thị Lộc, làm ruộng nuôi con. Những bài học chữ Hán đầu tiên của Hà Huy Tập do chính cha dạy. Sau một thời gian phải gián đoạn việc học vì gia cảnh khó khăn, tháng 9 năm 1917, ông đến tỉnh lỵ Hà Tĩnh học trường Pháp – Việt.
Năm 1919, ông đứng đầu kỳ thi chọn học sinh xuất sắc của trường, nhận học bổng và vào Quốc học Huế. Tốt nghiệp năm 1923, ông đến Nha Trang dạy tiểu học. Tháng 8 năm 1926, ông chuyển về Trường Cao Xuân Dục ở Vinh và tham gia hoạt động của Hội Phục Việt. Từ tháng 3 năm 1927, ông dạy học ở Gia Định rồi làm công nhân tại Bà Rịa. Tại đây, ông tổ chức hội đọc sách báo và mở lớp dạy chữ cho công nhân.
Từ Quảng Châu đến Đại hội năm 1935
Cuối năm 1928, Hà Huy Tập đến Quảng Châu bàn việc hợp nhất các tổ chức cách mạng. Từ tháng 7 năm 1929 đến tháng 4 năm 1932, ông học tại Trường Đại học Phương Đông ở Mát-xcơ-va. Trở lại Trung Quốc năm 1933, ông tham gia Ban Chỉ huy ở ngoài của Đảng Cộng sản Đông Dương, trực tiếp chuẩn bị văn kiện và chủ trì Đại hội lần thứ nhất của Đảng năm 1935.
Hoạt động ở Bà Điểm và những năm cuối đời
Tháng 7 năm 1936, Hà Huy Tập được phân công về nước tổ chức lại cơ quan lãnh đạo Trung ương. Trụ sở của Đảng được chuyển về Bà Điểm, Hóc Môn, tỉnh Gia Định. Tại đây, ông chủ trì ba hội nghị Trung ương vào tháng 3 và tháng 9 năm 1937, rồi tháng 3 năm 1938. Các hội nghị bàn việc thống nhất tổ chức Đảng, phát triển cơ sở ở đô thị và đồn điền, cùng những hình thức đấu tranh cho dân sinh, dân chủ. Sau khi thôi giữ chức Tổng Bí thư, ông tiếp tục tham gia Thường vụ Trung ương.
Song song với công tác tổ chức, Hà Huy Tập viết báo và nghiên cứu lịch sử phong trào cách mạng. Tác phẩm Sơ thảo lịch sử phong trào cộng sản ở Đông Dương ghi lại một hướng nghiên cứu mà ông theo đuổi từ sớm. Ngày 1 tháng 5 năm 1938, ông bị bắt trên đường công tác. Ngày 28 tháng 8 năm 1941, thực dân Pháp xử bắn ông. Hà Huy Tập hy sinh ở tuổi 35.
Biên tập theo Tiểu sử tóm tắt Tổng Bí thư Hà Huy Tập, Trang thông tin điện tử Khu di tích Hà Huy Tập (khuditichhahuytap.vn), đăng ngày 13/9/2024, theo tài liệu của Ban Tuyên giáo Trung ương.